دیسپنسر آزمایشگاهی و نقش آن در انتقال دقیق مایعات

دیسپنسر آزمایشگاهی یکی از ابزارهای مورد استفاده در فرایندهای تکرارشونده انتقال و توزیع مایعات است. در بسیاری از آزمایشگاه ها، محلول ها و معرف ها باید در حجم مشخص و به دفعات متعدد به ظروف نمونه، لوله ها، میکروپلیت ها یا سایر محفظه های آزمایشگاهی منتقل شوند. انجام دستی این کار با ابزارهای نامناسب می تواند زمان بر باشد و احتمال خطای اپراتور، ریزش مایع یا آلودگی نمونه را افزایش دهد.

دیسپنسر با فراهم کردن امکان تنظیم یا انتخاب حجم خروجی، انجام این فرایند را کنترل پذیرتر می کند. البته اصطلاح «دیسپنسر» برای چند نوع ابزار متفاوت استفاده می شود؛ از جمله دیسپنسرهای نصب شونده روی بطری و ابزارهای توزیع تکرارشونده. این تجهیزات از نظر سازوکار، محدوده حجم، نحوه نصب و نوع مایع قابل استفاده یکسان نیستند. بنابراین، هنگام خرید دیسپنسر آزمایشگاهی باید ابتدا نوع عملیات موردنظر مشخص شود.

در سبد محصولات GILSON ، مدل DISPENSMAN  به عنوان دیسپنسر بطری نصب معرفی شده است. این محصول برای توزیع محلول ها و حلال های متداول آزمایشگاهی طراحی شده و امکان تنظیم حجم، تخلیه هوا از مسیر مایع و کاهش چکه کردن را فراهم می کند. GILSON همچنین مدل DISTRIMAN  را برای توزیع تکرارشونده حجم های مشخص عرضه کرده است؛ این ابزار از نظر طراحی و کاربرد با دیسپنسر بطری نصب تفاوت دارد.

در مقابل، IKA  در حوزه جابه جایی مایعات، پیپت های آزمایشگاهی سری PETTE  را عرضه می کند. این محصولات برای برداشت و انتقال کنترل شده حجم های مشخص مایع کاربرد دارند، اما نباید بدون تأیید مدل و نوع محصول، آن ها را معادل دیسپنسر بطری نصب دانست.

انواع دیسپنسر و تفاوت عملکرد آن ها

دیسپنسر بطری نصب

دیسپنسر بطری نصب مستقیماً روی بطری حاوی محلول قرار می گیرد و امکان برداشت و توزیع مایع را بدون نیاز به انتقال مکرر آن به ظرف واسطه فراهم می کند. این ساختار در آزمایشگاه هایی که از محلول های پرمصرف استفاده می کنند، می تواند روند کار را ساده تر کند.

یکی از نمونه های این گروه، GILSON DISPENSMAN  است. این مدل دارای تنظیم حجم است و طراحی نازل آن سه موقعیت عملکردی دارد که برای توزیع مایع، تخلیه هوا از سیستم و بازگرداندن مایع به بطری در شرایط مربوط به عملکرد دستگاه استفاده می شوند. سازنده همچنین به وجود سازوکار ضدچکه و امکان تغییر حجم بدون بازکردن بطری اشاره می کند.

در زمان انتخاب این نوع دیسپنسر، سازگاری اتصال دستگاه با دهانه بطری اهمیت زیادی دارد. همچنین باید مشخص شود که جنس قطعات در تماس با مایع با محلول مورد استفاده سازگار است یا خیر.

دیسپنسر تکرارشونده

دیسپنسر تکرارشونده برای توزیع چندین سهم از یک محلول طراحی شده است. در این روش، به جای برداشت مجدد مایع برای هر انتقال، می توان مجموعه ای از حجم های مشخص را با سازوکار تکرارشونده توزیع کرد. این ویژگی در آزمایش هایی که تعداد زیادی لوله یا چاهک میکروپلیت باید با حجم مشخصی پر شوند، می تواند زمان انجام کار را کاهش دهد.

مدل GILSON DISTRIMAN  یک ابزار مکانیکی توزیع تکرارشونده است که با سرنگ های اختصاصی DISTRITIPS کار می کند. محدوده حجم سهم های قابل توزیع، بسته به سرنگ نصب شده، از ۱ میکرولیتر تا ۱٫۲۵ میلی لیتر متغیر است. این محصول برای کاربردهایی مانند آزمون های زیستی، کشت سلولی، رقیق سازی سریالی و برخی فرایندهای زیست شناسی مولکولی معرفی شده است.

دیسپنسر تکرارشونده را نباید با دیسپنسر بطری نصب یکسان در نظر گرفت؛ زیرا نوع اتصال، سازوکار انتقال مایع و اقلام مصرفی آن ها متفاوت است.

پیپت های آزمایشگاهی و تفاوت آن ها با دیسپنسر

پیپت آزمایشگاهی برای برداشت و انتقال حجم مشخصی از مایع استفاده می شود. در مدل های متغیر، حجم قابل تنظیم است و در مدل های ثابت، حجم انتقال بر اساس مقدار تعیین شده برای همان مدل انجام می شود.

IKA  سری PETTE  را در گروه تجهیزات جابه جایی مایعات عرضه می کند. این خانواده شامل پیپت های آزمایشگاهی با طراحی ارگونومیک و قابلیت های مرتبط با تنظیم حجم و نگهداری است. در برخی مدل های این خانواده، جداسازی اجزا و اتوکلاوپذیری نیز از ویژگی های اعلام شده سازنده است.

اگر هدف کاربر برداشت مایع از بطری و توزیع مکرر آن بدون انتقال محلول به ظرف دیگر باشد، باید دیسپنسر بطری نصب بررسی شود. اما اگر کار اصلی برداشت حجم های میکرولیتری و انتقال آن ها به ظروف آزمایشگاهی باشد، پیپت می تواند انتخاب متناسب تری باشد.

ویژگی های مهم در انتخاب دیسپنسر آزمایشگاهی

محدوده حجم قابل توزیع

محدوده حجم یکی از نخستین معیارهای انتخاب دیسپنسر است. ابزار باید بتواند حجم موردنیاز روش آزمایش را با دقت و تکرارپذیری مناسب توزیع کند. استفاده از دستگاهی که محدوده حجم آن با نیاز واقعی آزمایشگاه هم خوانی ندارد، ممکن است باعث دشوارشدن تنظیم حجم یا کاهش تناسب ابزار با کاربرد موردنظر شود.

برای نمونه، GILSON DISPENSMAN  در پنج مدل با حجم های اسمی ۲٫۵، ۵، ۱۰، ۲۵ و ۵۰ میلی لیتر عرضه شده است. محدوده قابل تنظیم این مدل ها به ترتیب از ۰٫۲۵ تا ۲٫۵، از ۰٫۵ تا ۵، از ۱ تا ۱۰، از ۲٫۵ تا ۲۵ و از ۵ تا ۵۰ میلی لیتر است. این مقادیر به خانواده DISPENSMAN  مربوط اند و نباید به تمام دیسپنسرهای بازار تعمیم داده شوند.

دقت و تکرارپذیری

دقت و تکرارپذیری دو معیار مهم در انتخاب تجهیزات توزیع مایعات هستند. دقت به میزان نزدیکی مقدار واقعی انتقال یافته به مقدار تنظیم شده اشاره دارد، درحالی که تکرارپذیری میزان نزدیکی نتایج حاصل از چند بار تکرار یک عملیات را توصیف می کند.

این دو ویژگی تنها به طراحی دستگاه وابسته نیستند. تنظیم صحیح حجم، آماده سازی اولیه مسیر مایع، روش کار اپراتور، نوع مایع و رعایت دستورالعمل سازنده نیز می توانند بر نتیجه اثر بگذارند.

در مدل DISPENSMAN، سازنده به وجود قابلیت تنظیم مجدد کالیبراسیون اشاره کرده است. بااین حال، برنامه کالیبراسیون و روش بررسی عملکرد باید متناسب با مدل دستگاه، میزان استفاده و الزامات کیفیت آزمایشگاه تعیین شود.

سازگاری شیمیایی

دیسپنسر ممکن است در تماس مستقیم با محلول های نمکی، اسیدی، بازی، حلال ها یا مواد آزمایشگاهی دیگر قرار گیرد. ازاین رو، سازگاری مواد سازنده مسیر مایع با ترکیب مورد استفاده اهمیت بالایی دارد.

وجود عبارت هایی مانند «سازگاری شیمیایی گسترده» به معنای سازگاری با تمام مواد شیمیایی نیست. پیش از استفاده، باید جدول سازگاری شیمیایی سازنده بررسی شود و در صورت استفاده از حلال های خاص، غلیظ یا خورنده، تأیید فنی دریافت شود.

GILSON  برای DISPENSMAN  اطلاعات فنی مربوط به سازگاری شیمیایی و راهنمای کاربری ارائه می کند؛ بنابراین انتخاب نهایی باید با مراجعه به مستندات مدل دقیق انجام شود.

سازگاری با بطری و اتصالات

در دیسپنسرهای بطری نصب، قطر و نوع رزوه دهانه بطری باید با اتصال دستگاه هماهنگ باشد. استفاده از آداپتور نامناسب ممکن است به نشت مایع، ناپایداری اتصال یا دشوارشدن کار منجر شود.

در اطلاعات رسمی DISPENSMAN، آداپتورهایی برای دهانه های A25، A28، S40  و A32/45  ذکر شده اند. این مشخصات مربوط به همین خانواده محصول هستند و برای سایر مدل ها باید جداگانه بررسی شوند.

ارگونومی و سهولت استفاده

در آزمایشگاه هایی که حجم زیادی از مایع به صورت تکراری توزیع می شود، طراحی دسته، میزان نیروی لازم برای عملکرد دستگاه و سهولت تنظیم حجم می تواند بر راحتی اپراتور اثر بگذارد.

DISPENSMAN  دارای تنظیم کننده لغزشی حجم است که طبق توضیحات سازنده امکان تنظیم با یک دست را فراهم می کند. در ابزارهای تکرارشونده و پیپت ها، شکل دسته و سازوکار عملکرد باید متناسب با تعداد عملیات روزانه و نوع کار انتخاب شود.

کاربردهای دیسپنسر در آزمایشگاه های مختلف

آزمایشگاه های شیمی و کنترل کیفیت

در آزمایشگاه های شیمی، توزیع محلول ها و معرف ها یکی از فعالیت های روزمره است. استفاده از دیسپنسر مناسب می تواند فرایند افزودن حجم مشخصی از محلول به نمونه ها را ساده کند. برای انتخاب ابزار، باید نوع ماده، محدوده حجم و نیاز به انتقال تکراری بررسی شود.

در مواردی که محلول از یک بطری اصلی به دفعات توزیع می شود، دیسپنسر بطری نصب می تواند گزینه مناسبی باشد؛ البته مشروط بر اینکه سازگاری شیمیایی دستگاه با محلول تأیید شده باشد.

آزمایشگاه های زیست شناسی و زیست فناوری

در آزمایش های زیستی، حجم های منتقل شده ممکن است بر واکنش، غلظت نهایی یا مقایسه نمونه ها اثر بگذارند. به همین دلیل، انتخاب ابزار مناسب و اجرای یکنواخت عملیات اهمیت دارد.

GILSON ، مدل های DISPENSMAN  و DISTRIMAN  را برای مجموعه ای از کاربردهای آزمایشگاهی معرفی کرده است که از جمله آن ها می توان به برخی آزمون های زیستی، کشت سلولی و رقیق سازی سریالی اشاره کرد. انتخاب مدل باید با توجه به حجم موردنیاز و دستورالعمل روش انجام شود.

آماده سازی میکروپلیت و آزمون های پرتعداد

در فرایندهایی که تعداد زیادی چاهک یا ظرف کوچک باید با محلول پر شوند، توزیع مکرر مایع می تواند بخش قابل توجهی از زمان اپراتور را به خود اختصاص دهد. استفاده از ابزار مناسب برای توزیع حجم های یکسان به کاهش زمان کار و یکنواخت ترشدن عملیات کمک می کند.

برای حجم های بسیار کوچک، پیپت یا ابزار توزیع تکرارشونده متناسب با محدوده میکرولیتری باید بررسی شود. در مقابل، برای توزیع حجم های میلی لیتری از یک بطری، دیسپنسر بطری نصب ممکن است مناسب تر باشد. این انتخاب باید بر اساس مشخصات فنی و روش آزمایش انجام گیرد.

مقایسه محصولات مرتبط IKA  و GILSON

از آنجا که مدل های بررسی شده دو برند از نظر نوع ابزار کاملاً هم رده نیستند، جدول زیر مقایسه کاربردی آن ها را نشان می دهد، نه مقایسه مستقیم عملکرد دو مدل همسان.

منابع مشخصات: صفحات رسمی محصولات GILSON  و اطلاعات رسمی خانواده پیپت های IKA .

راهنمای خرید دیسپنسر آزمایشگاهی

برای انتخاب مناسب، پیشنهاد می شود پیش از سفارش موارد زیر مشخص شوند:

1. نوع عملیات: آیا قرار است محلول مستقیماً از بطری توزیع شود، یا حجم های کوچک به دفعات در لوله ها و میکروپلیت ها منتقل شوند؟
2. حجم موردنیاز: کمترین و بیشترین حجم مصرفی در روش آزمایش را تعیین کنید.
3. نوع مایع: ویسکوزیته، فراریت و ترکیب شیمیایی مایع را در نظر بگیرید.
4. سازگاری اتصالات: در مدل های بطری نصب، نوع دهانه بطری و آداپتور موردنیاز را بررسی کنید.
5. اقلام مصرفی: در ابزارهای تکرارشونده، نوع سرنگ یا قطعه مصرفی سازگار با دستگاه را مشخص کنید.
6. کالیبراسیون و مستندات: نیاز آزمایشگاه به گواهی کالیبراسیون، قابلیت تنظیم مجدد و ثبت سوابق را بررسی کنید.
7. نگهداری و نظافت: دستورالعمل سازنده برای تمیزکاری، استریل سازی احتمالی و بررسی سازگاری شیمیایی را مطالعه کنید.

نگهداری صحیح و افزایش عمر مفید

رعایت دستورالعمل سازنده برای نگهداری دیسپنسر ضروری است. پس از استفاده، باقی مانده مایع باید مطابق راهنمای همان مدل تخلیه یا پاک سازی شود. مواد پاک کننده نیز باید با قطعات در تماس با مایع سازگار باشند.

در دیسپنسرهای بطری نصب، وضعیت اتصالات، آب بندی و عملکرد نازل باید به صورت دوره ای بررسی شود. در ابزارهای تکرارشونده، سرنگ ها و قطعات مصرفی باید مطابق دستورالعمل تعویض شوند. همچنین، نباید اتوکلاوپذیری یک مدل را به مدل دیگر تعمیم داد؛ برای مثال، GILSON  قابلیت اتوکلاو کامل DISPENSMAN  در دمای ۱۲۱ درجه سانتی گراد را اعلام کرده است، اما این ویژگی باید برای هر محصول دیگر به طور مستقل تأیید شود.

دیسپنسر IKA  و GILSON  در لاله تجهیز آزما

انتخاب دیسپنسر مناسب به نوع عملیات آزمایشگاهی، محدوده حجم، ویژگی های محلول و تعداد دفعات توزیع بستگی دارد. محصولی که برای توزیع حجم های میلی لیتری از بطری طراحی شده است، لزوماً جایگزین مناسبی برای پیپت یا ابزار توزیع تکرارشونده در حجم های میکرولیتری نیست.

در لاله تجهیز آزما می توانید برای بررسی مدل های مرتبط از برندهای IKA  و GILSON  و انتخاب ابزار متناسب با نیاز آزمایشگاه خود، با کارشناسان فروش مشورت کنید. هنگام استعلام، بهتر است حجم موردنیاز، نوع مایع، کاربرد دستگاه و در صورت وجود، مدل یا کد فنی موردنظر را اعلام کنید تا مشخصات محصول دقیق تر بررسی شود.

جمع بندی

دیسپنسر آزمایشگاهی برای ساده سازی توزیع کنترل شده و تکرارشونده مایعات به کار می رود؛ اما انتخاب آن باید بر اساس نوع ابزار و نیاز واقعی آزمایشگاه انجام شود. GILSON مدل DISPENSMAN  را برای توزیع محلول از بطری و DISTRIMAN  را برای توزیع تکرارشونده عرضه می کند. IKA نیز در حوزه انتقال مایعات، پیپت های آزمایشگاهی سری PETTE  را ارائه می دهد.

پیش از خرید، محدوده حجم، سازگاری شیمیایی، اتصالات، اقلام مصرفی و الزامات کالیبراسیون را بررسی کنید. برای استعلام مدل مناسب و دریافت اطلاعات فنی، با کارشناسان لاله تجهیز آزما تماس بگیرید.