تست گام؛ ارزیابی صمغ باقی مانده در سوخت های نفتی
کنترل کیفیت سوخت های نفتی تنها به بررسی چگالی، نقطه اشتعال یا محدوده تقطیر محدود نمی شود. میزان ترکیبات غیر فرار و مواد صمغی باقی مانده در سوخت نیز می تواند در ارزیابی کیفیت، شرایط نگهداری و عملکرد آن اهمیت داشته باشد. تست گام (Gum Test) یکی از آزمون های تخصصی برای اندازه گیری صمغ موجود در بنزین و برخی سوخت های هوانوردی است که با استفاده از روش تبخیر کنترل شده انجام می شود.
دستگاه تست گام KOEHLER که با عنوان Existent Gum Evaporation Bath شناخته می شود، برای اجرای این آزمون طراحی شده است. در این روش، نمونه سوخت تحت شرایط کنترل شده دما و جریان هوا یا بخار قرار می گیرد تا بخش فرار آن تبخیر شود و باقی مانده غیر فرار برای ارزیابی مقدار صمغ بررسی شود. این تجهیزات برای آزمون های مرتبط با استاندارد ASTM D381 و استانداردهای مرتبط عرضه می شوند.
اهمیت آزمون گام در کنترل کیفیت سوخت
صمغ موجود در سوخت می تواند از محصولات اکسیداسیون و سایر ترکیبات غیر فرار تشکیل شود. تشکیل این مواد در زمان نگهداری یا پیش از انجام آزمون، به ترکیب سوخت، شرایط ذخیره سازی و ماهیت مواد افزودنی وابسته است.
در بنزین، مقدار بالای صمغ می تواند با تشکیل رسوبات در بخش هایی از سامانه سوخت رسانی و ورودی موتور ارتباط داشته باشد. در سوخت های توربین هواپیما نیز وجود مقدار قابل توجهی از مواد باقی مانده ممکن است نشانه آلودگی با روغن های سنگین تر یا ذرات و مشکلاتی در فرایند جابه جایی و توزیع سوخت باشد. با این حال، نتیجه آزمون گام به تنهایی معادل پیش بینی مستقیم میزان رسوب در موتور نیست و باید در کنار سایر آزمون های کنترل کیفیت تفسیر شود.
از این رو، استفاده از دستگاه تست گام در آزمایشگاه های نفت و پتروشیمی به متخصصان کمک می کند تا یک شاخص مشخص از باقی مانده صمغی نمونه را بر اساس روش آزمون تعیین کنند.
استاندارد ASTM D381 و روش انجام تست گام
استاندارد ASTM D381 با عنوان Standard Test Method for Gum Content in Fuels by Jet Evaporation روش تعیین صمغ موجود در سوخت ها از طریق تبخیر با جت هوا یا بخار را تعریف می کند. دامنه این روش شامل صمغ موجود در بنزین های خودرویی، سوخت های هوانوردی و برخی فرآورده های تقطیری فرار در شکل نهایی آن هاست. این استاندارد برای بررسی بخش نامحلول در هپتانِ باقی مانده برخی سوخت های غیرهوانوردی نیز تمهیداتی دارد.
مراحل کلی اجرای آزمون
۱. آماده سازی نمونه
نمونه سوخت مطابق دستورالعمل روش آزمون آماده می شود. حجم نمونه، ظروف مورد استفاده و شرایط اولیه باید با نسخه استاندارد و نوع سوخت مطابقت داشته باشند.
۲. قرار دادن نمونه در حمام تبخیر
نمونه در ظرف مخصوص قرار می گیرد و در موقعیت تعیین شده دستگاه جای گذاری می شود. حمام تبخیر شرایط حرارتی لازم را برای اجرای آزمون فراهم می کند.
۳. تبخیر کنترل شده
جریان هوا یا بخار، مطابق روش آزمون و نوع سوخت، از طریق نازل های مخصوص به کار گرفته می شود. دما، جریان و مدت اجرای آزمون باید مطابق الزامات روش مربوطه تنظیم شوند.
۴. بررسی باقی مانده و گزارش نتیجه
پس از تکمیل تبخیر، باقی مانده طبق دستورالعمل استاندارد بررسی می شود. در صورت نیاز به تعیین بخش نامحلول در هپتان یا حذف اثر مواد غیر فرار خاص، مراحل تکمیلی روش اجرا می شوند.
تصاویر بالا برای نمایش محیط و تجهیزات متداول آزمایشگاهی هستند؛ برای شناسایی مدل دقیق باید به مشخصات رسمی سازنده مراجعه کرد.
نکته مهم این است که شرایط آزمون، از جمله دما، زمان و نوع جریان، باید بر اساس روش استاندارد مربوطه تعیین شوند؛ نباید یک تنظیم واحد را برای تمام سوخت ها و پیکربندی های دستگاه در نظر گرفت.
ویژگی های فنی دستگاه تست گام KOEHLER
محصول اصلی این گروه، حمام تبخیر صمغ است که برای اجرای آزمون با جت هوا یا بخار طراحی شده است. امکانات و پیکربندی دقیق دستگاه به مدل انتخابی بستگی دارد.
حمام تبخیر با بلوک آلومینیومی
ساختار بلوک آلومینیومی، محیطی مناسب برای گرم کردن نمونه ها و اجرای آزمون در شرایط کنترل شده فراهم می کند. این ساختار در دستگاه های معرفی شده توسط سازنده به کار رفته است و برای استفاده آزمایشگاهی در دماهای بالا طراحی شده است.
کنترل دقیق دما
کنترل دما یکی از عوامل اصلی در تکرارپذیری آزمون گام است. در مدل های معرفی شده این برند، سامانه کنترل دمای برنامه پذیر مبتنی بر ریزپردازنده برای تنظیم و پایدار نگه داشتن دمای حمام در نظر گرفته شده است. برخی مشخصات و امکانات حفاظتی باید بر اساس مدل انتخابی بررسی شوند.
تنظیم جریان هوا و بخار
در روش تبخیر با جت، جریان سیال باید با الزامات روش آزمون مطابقت داشته باشد. دستگاه های این خانواده می توانند به تنظیم کننده فشار و فلومتر مجهز باشند تا جریان هوا یا بخار متناسب با نیاز آزمون تنظیم شود. پیکربندی مربوط به بخار ممکن است به تجهیزات جانبی مانند مولد بخار یا سوپرهیتر نیاز داشته باشد.
ظرفیت آزمون متناسب با حجم کاری آزمایشگاه
این خانواده محصول در نسخه های سه موقعیتی و شش موقعیتی عرضه شده است. انتخاب ظرفیت باید بر اساس تعداد نمونه های روزانه، نوع سوخت و نیاز آزمایشگاه انجام شود؛ ظرفیت بالاتر لزوماً به معنی دقت بیشتر در اندازه گیری نیست.
مدل ها و پیکربندی های تست گام
در کاتالوگ های این برند، مدل هایی از حمام تبخیر صمغ با ظرفیت ها و امکانات مختلف معرفی شده اند. برای نمونه، مدل های K33780 و K33781 در گروه سه موقعیتی و مدل K33700 در گروه شش موقعیتی قرار می گیرند. مدل K33800 نیز به صورت نسخه شش موقعیتی مجهز به سوپرهیتر معرفی شده است.
| مدل | ظرفیت نمونه | ویژگی شاخص |
|---|---|---|
| K33780 | ۳ نمونه | حمام تبخیر سه موقعیتی |
| K33781 | ۳ نمونه | نسخه سه موقعیتی با پیکربندی برق متفاوت |
| K33700 | ۶ نمونه | حمام تبخیر شش موقعیتی |
| K33800 | ۶ نمونه | نسخه مجهز به سوپرهیتر بخار |
این جدول نمونه هایی از مدل های معرفی شده در منابع محصول است، نه فهرست کامل یا تأیید موجودی فعلی. پیش از انتخاب، شماره مدل، ولتاژ، فرکانس برق، لوازم همراه و پیکربندی مورد نیاز باید بررسی شوند.
کاربردهای تست گام در صنایع نفت و پتروشیمی
پالایشگاه ها
در آزمایشگاه های پالایشگاهی، آزمون گام برای بررسی صمغ موجود در بنزین و کنترل کیفیت برخی فرآورده های تولیدشده استفاده می شود. نتایج این آزمون می توانند در کنار داده های سایر آزمون های سوخت، در ارزیابی کیفیت محصول نقش داشته باشند.
آزمایشگاه های کنترل کیفیت بنزین
تعیین صمغ موجود در بنزین یکی از آزمون های مرتبط با بررسی کیفیت این فرآورده است. نتیجه اندازه گیری به آزمایشگاه کمک می کند نمونه را با الزامات فنی یا مشخصات محصول مورد نظر مقایسه کند.
صنایع سوخت هوانوردی
در بررسی سوخت های هوانوردی، آزمون گام می تواند برای ارزیابی باقی مانده غیر فرار و شناسایی نشانه های احتمالی آلودگی مورد استفاده قرار گیرد. تفسیر نتیجه باید با توجه به نوع سوخت و الزامات استاندارد مربوطه انجام شود.
مراکز آزمون و پژوهشگاه ها
آزمایشگاه های مستقل، مراکز پژوهشی و مجموعه های بازرسی فرآورده های نفتی نیز می توانند از این تجهیزات برای اجرای آزمون های استاندارد و ارزیابی نمونه های سوخت استفاده کنند.
تفاوت تست گام با آزمون پایداری اکسیداسیون
یکی از نکات مهم هنگام انتخاب تجهیزات آزمایشگاهی سوخت، تفکیک آزمون مقدار صمغ موجود از آزمون تمایل سوخت به تشکیل صمغ در شرایط اکسیداسیون است.
| معیار مقایسه | تست گام | آزمون پایداری اکسیداسیون |
|---|---|---|
| هدف اصلی | تعیین صمغ باقی مانده در سوخت | ارزیابی رفتار سوخت در شرایط اکسیداسیون تعریف شده |
| روش متداول | تبخیر با جت هوا یا بخار | اکسیدکردن نمونه در شرایط کنترل شده |
| استاندارد نمونه | ASTM D381 | ASTM D525 برای بنزین و ASTM D873 برای سوخت های هوانوردی |
| نوع نتیجه | مقدار صمغ باقی مانده بر اساس روش آزمون | شاخص پایداری اکسیداسیون یا میزان باقی مانده، متناسب با روش |
این دو آزمون مکمل یکدیگر هستند، اما نتیجه آن ها یکسان نیست. دستگاه تست گام جایگزین دستگاه پایداری اکسیداسیون نیست؛ زیرا هرکدام ویژگی متفاوتی از سوخت را بررسی می کنند.
نکات مهم در انتخاب و نگهداری دستگاه
برای انتخاب دستگاه تست گام، بهتر است پیش از خرید، شرایط کاری آزمایشگاه و الزامات روش آزمون مشخص شوند.
- نوع سوخت: مشخص کنید آزمون برای بنزین خودرویی، سوخت هوانوردی یا سایر نمونه های مشمول روش انجام می شود.
- روش آزمون: قابلیت اجرای روش هوا یا بخار باید با نوع نمونه و الزامات استاندارد مطابقت داشته باشد.
- ظرفیت مورد نیاز: ظرفیت سه یا شش نمونه را بر اساس حجم کاری و تعداد آزمون های روزانه انتخاب کنید.
- تجهیزات جانبی: نیاز به مولد بخار، سوپرهیتر، ظروف نمونه و لوازم کالیبراسیون را بررسی کنید.
- برق و زیرساخت: ولتاژ، فرکانس، توان مصرفی و در صورت استفاده از مولد بخار، نیازهای تأسیساتی را با مشخصات مدل تطبیق دهید.
- کالیبراسیون و نگهداری: کنترل صحت اندازه گیری دما و جریان، تمیزکاری منظم و بررسی وضعیت نازل ها و اتصالات به حفظ عملکرد دستگاه کمک می کند.
در مدل های مختلف این خانواده، تجهیزات جانبی و مشخصات برق یکسان نیستند؛ بنابراین بررسی کاتالوگ همان مدل پیش از سفارش ضروری است.
تست گام KOEHLER در لاله تجهیز آزما
در انتخاب دستگاه تست گام، توجه به نوع نمونه، استاندارد مورد نیاز، ظرفیت کاری و تجهیزات جانبی اهمیت زیادی دارد. انتخاب درست این موارد به آزمایشگاه کمک می کند تا آزمون را مطابق الزامات روش اجرا کند و از خرید تجهیزاتی که با نیاز واقعی مجموعه تناسب ندارند، جلوگیری شود.
لاله تجهیز آزما با تمرکز بر تأمین تجهیزات تخصصی آزمایشگاهی، می تواند در بررسی مشخصات فنی دستگاه تست گام KOEHLER و انتخاب پیکربندی متناسب با نیاز آزمایشگاه همراه شما باشد.
برای دریافت اطلاعات فنی، بررسی مدل های قابل تأمین و انتخاب تجهیزات جانبی مناسب، با کارشناسان لاله تجهیز آزما از طریق صفحه [تماس با ما] مشورت کنید.
جمع بندی
دستگاه تست گام KOEHLER برای تعیین صمغ موجود در بنزین، سوخت های هوانوردی و برخی فرآورده های تقطیری فرار با استفاده از روش تبخیر کنترل شده طراحی شده است. پیکربندی های مختلف این خانواده، از نظر ظرفیت نمونه و امکانات مربوط به جریان هوا و بخار، امکان انتخاب متناسب با نیاز آزمایشگاه را فراهم می کنند.
در زمان خرید، مهم ترین معیارها عبارت اند از انطباق با استاندارد مورد نیاز، نوع سوخت، ظرفیت آزمون، تجهیزات جانبی و مشخصات فنی مدل انتخابی.
